| Yabancı çalışanların Sosyal Güvenlik ve İş Kanunu açısından hak ve yükümlülükleri |
| Pazartesi, 21 Haziran 2010 10:40 | |||
 5510 sayılı kanunun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, “Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılır” ve aynı maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi hükmü ise “Birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler, mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar hakkında da uygulanır” demektedir. “Sigortalı sayılmayanlar” aynı kanunun 6’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde aşağıdaki gibi düzenlenmiştir: “Bu kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında; yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tâbi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurtdışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tâbi olanlar, bu kanunun 4’üncü ve 5’inci maddelerine göre sigortalı sayılmazlar.” Bu hükümlere göre; 1. “Mütekabiliyet esasına” dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış bir ülke uyruğunda olan, 2. Yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen, yabancılar, Türkiye’de 5510 sayılı kanun açısından “sigortalı sayılmayacaktır”. Ülkemiz sosyal güvenlik alanında günümüze dek 22 ülke ile sözleşme imzalamıştır. Bu ülkeler: Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Bosna Hersek, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Gürcistan, Fransa, Hollanda, İngiltere, İsveç, İsviçre, KKTC, Kanada, Kebek, Libya, Makedonya, Norveç, Lüksemburg, Romanya. Yabancıları “ genel sağlık sigortası hükümleri” açısından ilgilendiren söz konusu hüküm; “d) Mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla, oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişiler, genel sağlık sigortalısı sayılır” şeklindedir. Bu durumda, Türkiye’de oturma iznine sahip olan ve yabancı bir ülkede de sigortalı olmayan kişiler, Türkiye’de 5510 sayılı kanun kapsamında “genel sağlık sigortası hükümleri” kapsamında kabul edilir. Bu kişilerin sağlık konusunda hak sahibi olabilmeleri için Türkiye’de bir yıldan fazla oturma şartı bulunmaktadır. Bir yıldan sonra GSS primi kesilmektedir. Ayrıca vatandaşlık numarası alınması gerekmektedir. İş Kanunu açısından bakıldığında, Türkiye’de istihdam edilen yabancı uyruklu kişilerin de çalışma saati, fazla mesai, ücretli ve ücretsiz izinler, kıdem tazminatı ve ihbar önelleri, toplu sözleşme hakkı, hizmet sözleşmesinin akdi ve feshi gibi 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca düzenlenen bütün konularda Türk vatandaşları ile aynı haklara sahiptirler. 4447 sayılı kanunun 46. maddesine göre, Türkiye Cumhuriyeti ile mütekabiliyet esasına dayalı olarak sosyal güvenlik anlaşması imzalamış ülkelerin vatandaşları, bu anlaşmalara göre Türkiye’de çalışmaları durumunda işsizlik sigortasına tabidirler. Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız
|