| Binek oto kavramı-ÖTV, KDV, amortisman konusu |
| Pazartesi, 18 Ocak 2010 14:10 | |||
 Dönem sonu muhasebe işlemlerinin sonlandırılmaya çalışıldığı bugünlerde, muhasebeyi meslek edinen tüm kişilerin ortak sıkıntısı, bazı marka araçların binek oto olarak değerlendirilmesi ve değerlendirilmemesi noktasındadır. Sonucunda, bu konuda yapılan uygulama, mükellefin dönem sonu ticari kazancının doğru ya da hatalı tespitinde önemli rol oynamaktadır. Yazımızda binek otoları ÖTV, KDV ve amortisman hesaplamaları yönünden ele alarak, vergisel sonuçlarıyla açıklamaya çalışacağız. ÖTV UYGULAMASI Özel Tüketim Vergisi konusuna giren mallar, Türk gümrük tarife cetvelinde GTİP numaraları itibariyle tanımlı mallardır. Gümrük tarife cetvelinde taşıt araçları iki farklı gruba ayrılmaktadır: İnsan taşımak üzere imal edilenler (87.02 ve 87.03 tarife pozisyonu) ve yük taşımak üzere imal edilenler (87.04 tarife pozisyonu). BİNEK OTOMOBİL KAVRAMI İnsan taşımak üzere imal edilen araçlardan şoför dahil 9 kişi taşıyanlar (8+1 dahil) binek otomobilleri (87.03 tarife pozisyonu) sınıfına girmektedir. Çok amaçlı araç olarak tanınan Doblo, Connect, Kango, Expres, Combi, Partner, Caddy, Transporter, Starex gibi araçlar, ister 1+1, ister 4+1 olsun, 21 Temmuz 2005 tarihine kadar, yük taşımak üzere imal edilmiş araç olarak sınıflandırılmıştı. Ancak, Gümrük Müsteşarlığı’nın 8 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (Tarife-Sınıflandırma Kararları) ile bu araçlardan şoför mahallinin arkasında koltuğu veya camı bulunanlar, 21 Temmuz 2005 tarihinden itibaren binek otomobili sınıfına dahil edilmiştir. Tebliğle belirlenen yeni kriterlere göre, hem yolcu hem de yük taşıyabilen araçlardan şoförün arkasında da koltuğu veya yanda camları olan araçlar, binek otomobili sayılmaktadır. Hatta, sadece önde iki kişilik koltuğu (1+1) olsa dahi, şoför ve öndeki yolcunun arkasındaki kısımda emniyet kemeri veya emniyet kemeri montajı için tertibat ya da koltuk ve emniyet ekipmanı montajı için sabit tertibat bulunan, arka kısmı yolcu bölümündeki döşemeyle kaplı olan, arka kısmında da havalandırma, iç aydınlatma veya küllük bulunan, yolcu bölümü ile arka bölüm arasında sabit bir panel veya bariyer bulunmayan araçlar da binek otomobili sınıfına dahil edilmiştir. Bu araçlarda tadilat yapmak suretiyle koltuk ilavesi, arka camları açılmak suretiyle binek otoya dönüştürülen araçlar için ruhsat değişikliği gerektiğinden, ek ÖTV farkı üzerinden cezalı tarhiyat yapılmaktadır. Motorlu taşıt araçlarının ilk iktisabında veya (kullanılmış binek otomobilleri hariç olmak üzere) kullanılmış olanların ticari faaliyet kapsamında tesliminde uygulanacak KDV oranı yüzde 18’dir. Buna göre sıfır otomobiller ile kullanılmış olup olmadığına bakılmaksızın otobüs, midibüs, minibüs, kamyon, kamyonet, TIR gibi araçlar yüzde 18 oranında vergilendirilmektedir. Kullanılmış binek otomobilleri tesliminde yüzde 1 oranı uygulanmaktadır. Binek otomobili ifadesi 87.03 tarife pozisyonundaki sedan veya steyşın vagon binek otomobilleri ile jip, 4x4 arazi taşıtı, yarış arabası gibi araçları kapsamaktadır. “Kullanılmış” deyimi ise Türkiye’de kayıt ve tescil edilmiş, yani plaka almış olan otomobilleri ifade etmektedir. Dolayısıyla kaç yaşında olursa olsun, yurt dışından ithal edilecek otomobiller ile gümrüğe terk edilmiş olan Türkiye’de plaka almamış (veya diplomatik ya da geçici plaka almış) araçlar kullanılmış sayılmayacaktır. Yukarıda sayılanlar dışında kalan KDV mükelleflerinin, işletmelerinde kullanmak üzere olsa dahi satın aldıkları binek otomobilleri nedeniyle yüklendikleri KDV’yi indirmeleri mümkün değildir. Örneğin bir pazarlama şirketinin pazarlama faaliyetinde bulunan elemanlarının kullanması için satın aldığı binek otomobillerine ödediği KDV, indirim konusu yapılamayacaktır. İndirimi mümkün olmayan bu KDV’nin doğrudan gider yazılması veya maliyete intikal ettirilmesi mümkündür. Bu konudaki seçimlik hak, tamamen mükellefi aittir . Ancak, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları otomobillerin alımı sırasında yüklendikleri KDV’yi hesaplanan KDV’den indirebilirler. İşletmedeki taşıt araçlarının giderleri karşılığı alınan belgelere ödenen KDV’nin indiriminde bir kısıtlama yoktur. Bu durumda, binek otomobilleri de dahil olmak üzere işletmedeki taşıt araçları için satın alınan yakıt, yağ, lastik, parça gibi mallara veya tamir, bakım, onarım hizmetlerine ödenen KDV indirim konusu yapılabilecektir. 87.04 tarife pozisyonundaki panelvan veya kamyonet olarak satın alınan araçlara ödenen KDV, alımın yapıldığı dönemde indirim konusu yapılabilecektir. Ancak bu şekilde araç satın alındıktan sonra, arkaya koltuk eklenmek, cam açmak gibi tadilatlar yapılarak, aracın 87.03 tarife pozisyonundaki binek otomobili veya (8+1) kişi taşımak üzere imal edilmiş araca dönüştürülmesi halinde, indirim konusu yapılan verginin KDV Kanunu’nun 30/b maddesine göre düzeltilmesi gerekir. Düzeltme işlemi, daha önce indirim konusu yapılmış olan KDV’nin, dönüşümü yapılan aracın trafik siciline kayıt ve tescil ettirildiği dönem beyannamesinde hesaplanan KDV’ye ilave edilmek suretiyle yapılacağı açıktır. Bu şekilde indirim hesaplarından çıkarılacak olan KDV’nin ise doğrudan gider veya maliyete intikal ettirilmek suretiyle telafi edilmesi gerekir. Aynı husus, 87.02 tarife pozisyonunda satın alınan minibüslerin, koltukları sökülmek suretiyle 87.03 tarife pozisyonuna giren araçlara dönüştürülmesi halinde de geçerlidir. Örneğin, 10 koltuklu minibüs olarak satın alınıp KDV’si indirim konusu yapılmış olan aracın, bir sıra koltuğu sökülerek makam aracı haline getirilmesi, aracın binek otomobiline dönüştürülmesine neden olacağından, aracın bu şekilde trafiğe tescil ettirileceği dönemde indirilen KDV’nin düzeltilmesi gerekecektir. Doğru işlem yapabilmek bakımından satın alınan araç için ödenen ÖTV’nin makbuzu GTİP Tarife istatistik pozisyonunu göstermektedir.
|