| Vergilerin ekonomik analizi |
| Pazartesi, 15 Mart 2010 10:47 | |||
 Kamu harcamalarının en sağlıklı finansman yönteminin yine kamu gücü ile karşılıksız olarak toplanan vergiler olduğu hususu “Kamu Maliyesi” alanının temel tespitlerindendir. Kamu finansmanında bu yöntemin kullanılmaması, yani kamu harcamalarının vergilerle finanse edilmemesi durumunda önemli mali ve ekonomik sorunlar başlıyor anlamına gelir. Çünkü ülkenin bütçe açıkları ve borç sorunu ile karşı karşıya kalacağı tartışmaları başlayacaktır. Bütçe açıklarının para basma (emisyon) yoluyla finansmanı alternatifinde ise paranın satın alma gücü düşeceğinden fiyat istikrarı bozulacak ve apayrı bir ekonomik problem olan “enflasyon kabusu” ile uğraşmak durumunda kalınabilir. Öz olarak anlatmaya çalıştığım bu tespitler ışığında vergilendirmenin ve vergi politikalarının doğurduğu sonuçlar itibariyle ekonomi politikalarının bir alt başlığı olarak son derece özellikli bir yer işgal ettiğinin altını çizmemiz gerekiyor. Özellikle enflasyonun önlenmesi, yatırımların ve istihdamın teşviki, ekonomik büyümenin sağlanması, gelir dağılımı adaletinin oluşturulması ve tasarruf arzusu üzerindeki etkileri açısından ve de ekonomik istikrara katkısı açısından vergilerin rolü ile vergilendirme yöntemlerinin etkileri belirleyici olabilmektedir. İSTİHDAM ARTIŞI-GELİR DAĞILIMI Gerçek kişilerin gelirlerini vergilendirmeyi amaçlayan Gelir Vergisinde özellikle oran indirimleri mekanizması ile ciddi istihdam artışları ve ona bağlı ticari aktivite artışları somut olarak izlenebilmektedir. Yine belirli gelir seviyesine kadar muafiyet ya da indirim yoluyla vergilendirilmeyen gelir alanlarına bağlı olarak çeşitli sosyal gruplar lehine gelir dağılımında düzelmeler yaşandığını müşahede edebiliriz. Ülkemizde halen 0,44 seviyesinde bulunan Gini Katsayısı bu alanda daha çözüm bekleyen sorunlar olduğunu ifade etmektedir (Gini Katsayısı sıfıra yaklaştıkça Gelir Dağılımı düzeliyor). Özellikle serbest bölgeler ve kalkınmakta olan yöreler için uygulanan vergi rejimlerinde gündeme getirilen ücretlere dönük vergilendirme avantajları bu bölgelere yönelik işgücü mobilitesini de etkilemektedir. Ayrıca bazı mesleklere dönük vergi ayrıcalıkları kişilerin meslek seçimlerinde karar almalarını etkileyebilmektedir. YATIRIM TEŞVİKİ-AR-GE Kurumlar Vergisi teoride gelir vergisinden ayrı mükerrer vergileme anlamı taşıdığı iddialarına rağmen ülkelerin çoğunluğunda uygulanan ve şirket tüzel kişiliklerini muhatap alan bir vergi türüdür. Özellikle yatırımların teşviki, Ar-Ge harcamaları gibi konular ile kooperatif oluşumları, iş ortaklıkları ve konsorsiyumlar, serbest bölgeler, vakıf ve derneklerin iktisadi işletmeleri, kamu iktisadi teşekkülleri ile şahıs şirketleri dışındaki diğer şirket türleri bu vergi türünün kapsamında değerlendirilirler. Uluslararası doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve vergi rekabeti konuları da kurumlar vergisi oran indirimleri ile bu alanda uygulanan istisnalar ile yakından ilgilidir. Dolayısıyla ülkenin cari açığının finansmanı anlamında da kurumlar vergisi uygulamalarının oluşturacağı vergi rekabetinin etkisi söz konusudur. SOSYAL DENGE-YERLİ SANAYİYİ KORUMA Harcama Vergilerinin en önemlisi ve ülkemiz vergi gelirlerinin ön sıralarında yer alan Katma Değer Vergisi özellikle tüketicilerin nihai yüklenici konumlarından dolayı satın alma güçleri üzerindeki etkileri önemlidir. Ayrıca bu verginin nihai tüketiciler dışındaki aktörler tarafından “yansıtılabilir” özellikte olması vergi sistemi üzerinde olumlu etkiler oluşturmaktadır. Özel Tüketim Vergisinin lüks tüketimi vergilendirerek sosyal denge oluşturma misyonu, gümrük vergilerinin ithalatı vergileyerek yerli sanayiyi koruma işlevi, yine servet vergilerinin vergi adaleti ve serveti yeniden dağıtma fonksiyonları vergilerin ekonomi üzerindeki etkilerinin ne kadar fazla olduğunun ayrı ayrı ifadeleri olmaktadır. Yukarıda belirttiğim temel tespitleri yaparken yepyeni bir kaynaktan ağırlıklı olarak faydalandım. Bu kaynak uzun yıllar Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümünde hizmet etmiş, binlerce öğrenci yetiştirmiş değerli bilim insanı Prof. Dr. Nihat Edizdoğan ve onun değerli meslektaşı Doç. Dr. Ali Çelikkaya tarafından hazırlanan ve bu makalemize de yazı başlığı olan “Vergilerin Ekonomik Analizi” (www.dorayayincilik.com.tr) kitabıdır. Kitap Kamu Maliyesi, Kamu Ekonomisi, Vergi teorisi ve Vergi politikası alanlarında önemli bir boşluğu dolduracak güncel mali konuları da içeren özelliklere sahip. Çok büyük emek verildiği anlaşılan kitabın maliye konusunda uygulama veya akademik çalışma alanlarında çalışanların mutlaka edinmeleri gereken değerli bir eser olduğu kanaatindeyim. Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız
|