| Uluslararası doğrudan yatırımlar |
| Pazartesi, 14 Aralık 2009 13:32 | |||
 Küreselleşme sürecinin en önemli parametrelerinden birisinin de çokuluslu şirketlerin hammadde ve pazara ulaşmak amaçlı olarak farklı ülkelerde gerçekleştirdikleri yatırımlar olduğu muhakkak. Bu yatırımların gerçekleştirildikleri ülkelerin ekonomik verilerini istihdam, vergi, teknoloji, yeni yönetim teknikleri ve ihracat artışı gibi bir çok alanda olumlu etkilediği bir gerçek. Muhakkak ki çokuluslu şirketlerin bu yatırımları planlarken birçok avantajlı durumu dikkate aldıkları da biliniyor. Özellikle hammadde ve pazara yakınlık bunların başında gelen unsurlar olmakla birlikte ucuz iş gücü, hukuki sistemin işlerliği ve istikrarlı bir ekonomi düzeni de beklentiler arasında yer buluyor. DÜNYA YATIRIM RAPORUNA DİKKAT Bu konuda son yayınlanan rapor özelliğinde olan ve Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü (UNCTAD) tarafından hazırlanan 2009 Dünya Yatırım Raporu, Uluslararası Doğrudan Yatırım (UDY) alanındaki büyüklükleri ve gelişmeleri değerlendirmemize imkan sağlıyor. Dünyada Uluslararası Doğrudan Yatırımlar (1970-2008/dolar) 1970 24 milyar 1980 93 milyar 1990 402 milyar 2000 1398 milyar 2002 625 milyar 2006 1461 milyar 2007 1979 milyar 2008 1697 milyar Yukarıdaki verilere göre, dünyadaki doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının 2007 sonrası başlayan ekonomik kriz etkisi ile azalma eğilimine girdiğini, ancak çok önemli bir büyüklük olarak, dünya ekonomisini etkileme kapasitesine sahip olduğunu ifade etmeliyiz. YATIRIM ÇEKEN ÜLKE OLMAK Doğrudan yatırımları en fazla çeken ülkelere bakıldığında ise 316 milyar dolar ile ABD başta gözüküyor. Burada ABD’nin büyük pazar potansiyeli ve yüksek teknolojiye dayalı sanayi yapısının önemi öne çıkıyor. Daha sonra 117,5 milyar dolar ile Fransa ve 108 milyar dolar ile Çin geliyor. Çin’in yabancı sermaye çekme özelliğinin ağırlıklı olarak ucuz işgücü ve belirli bir satın alma gücüne ulaşmaya başlayan Çin halkının oluşturduğu talepden kaynaklandığı dikkat çekiyor. Hemen arkalarından İngiltere (96), Rusya (70), İspanya (65),Hong Kong (63), Belçika (59), Avustralya (46) ve Brezilya (45)’nın geldiğini görüyoruz. Türkiye bu sıralamada 2008 yılında 18,2 milyar dolarlık uluslararası doğrudan yatırım miktarı ile 20. sırada yer alıyor. TÜRKİYE POZİSYONUNU AYARLAMALI Türkiye’nin ucuz işgücü ülkesi olma özelliğini artık tam anlamıyla taşıdığı söylenemez. Yakınımızdaki Balkan ülkelerinde dahi ücret seviyeleri bizim altımızda seyrediyor. Uzakdoğu, Çin ve Hindistan ile bu konuda rekabet şansımız zaten bulunmuyor. Bu noktada ülkemizin özellikle çokuluslu şirketlerin küresel üretim ağlarının oluşumunu iyi izlemesi ve üretim projelerinin belirli hükümlerinin Türkiye’de yapılması yönünde strateji geliştirmesi önem taşımaktadır. Türkiye’nin ayrıca en fazla yurt dışına doğrudan yatırım yapan ülkeler nezdinde ciddi iletişim köprüleri kurması ve üretim projelerinde Türkiye’nin sağlayabileceği avantajları iyi anlatması önem taşımaktadır. Bu ülkeler sırasıyla ABD, Fransa, Almanya, Japonya, İngiltere, İsviçre, Kanada, İspanya ve Belçika olarak sıralanıyor. DOĞRUDAN YATIRIMLAR HİZMET SEKTÖRÜNE KAYIYOR Daha çok gelişmiş ülkeler üzerinde yoğunlaşan uluslararası doğrudan yatırımlar giderek gelişmekte olan ülkeler nezdinde de oluşmaya başlamıştır. Ayrıca bu ülkeler de kendi çokuluslu şirketlerini oluşturmaya ve bu şirketleri aracılığı ile dünyanın çeşitli ülkelerinde yatırımlar yapmaya başlamışlardır. Bu rakam 2008 yılı için 351 milyar dolara ulaşmış bulunmaktadır. Türkiye de bu ülkeler içinde 2,6 milyar dolar ile 40.sırada yer alıyor. Bir başka konu uluslararası doğrudan yatırımların giderek hizmet sektörüne doğru yönelmesi eğilimidir. 1990 yılında hizmet sektörü yatırımları yüzde 49 iken 2007 yılında bu oran yüzde 65,5’a ulaşmıştır. Buna karşın imalat sanayi yatırımları yüzde 41,5’dan yüzde 27’ye gerilemiştir. Ülkemizin bu trendi de dikkatle izlemesi gerekmektedir. Bu sürecin bir başka boyutu uluslararası şirket birleşmeleri ve satın almalarıdır. Bu konuyu da gelecek hafta inceleyelim. Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız
|