Sınır ötesi şirket birleşmeleri
Pazartesi, 21 Aralık 2009 13:44


Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının küresel ortamlarda çokuluslu şirketler tarafından nasıl oluşturulduğunu ve yapılan bu tür yatırımların gerçekleştirildiği ülkelerde ne tür etkiler yarattığını geçen haftaki yazımızda belirtmiştik. Özetle gelişmekte olan ülkelerle birlikte gelişmiş ülkeleri de küresel sermayeden pay almak ve kendi vatandaşlarının refah düzeylerine katkı yapma yönünde bir yarış içerisinde olduklarını ifade etmeliyiz.

YÜKSEK KATMA DEĞER ARAYIŞI
Üretim ağları da denilen çokuluslu şirketlerin üretim prosedürlerini farklı coğrafyalarda gerçekleştirmek ve bu yolla katma değer oluşturma amaçları söz konusudur.
Bu durum özellikle gelişmekte olan ülkelerin dış ticaret dengelerini bozmakta, ihracat artışlarının büyük ithal girdiler nedeniyle ekonomide artı değer oluşturmasını engellemektedir. Bu süreçlerin yatırım yapılan ülke istihdamına katkısını da sınırlı hale getirebilmektedir. İmalat sanayi için belirttiğimiz bu sürecin hizmet sektöründe gerçekleşen doğrudan yatırımlar için söz konusu olmadığını da belirtelim.
Doğrudan yabancı sermaye yatırımları farklı çevrimlerle farklı bölgelere ve ülkelere yönelik dalgalar şeklinde gerçekleşmektedir. Gelişmiş ülkelerde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını 1980’li yıllarda şirket birleşme ve satın alma dalgaları yönlendirmiştir. Son yıllarda ise gelişmiş ülkelerde faiz oranlarının düşük olması ve karların artması, şirket birleşme ve satın almalarının en önemli kaynağı olmuştur. Uzun yıllar şirket birleşme ve satın almaları, daha çok gelişmiş ülke şirketlerinin kendi aralarındaki işlemlerinden kaynaklanmıştır.

HİZMET SEKTÖRÜ REVAÇTA
Gelişmekte olan ülkeler kategorisinde ise Çin ve Hindistan şirket birleşme ve satın almalarında favori durumdadırlar. Örneğin sadece 2004 yılında Çin’de 6,8 milyar dolar ve Hindistan’da 1,8 milyar dolarlık şirket birleşmesi ve satın alması gerçekleşmiştir.
Şirket birleşme ve satın almalarında sektörel gelişimler izlendiğinde hizmet sektörünün öncelik kazandığını görmekteyiz.
Genel değerlendirmelerde toplam birleşmelerin üçte ikisinin hizmet sektöründe gerçekleştiği ifade edilmektedir.

KÜRESEL KRİZ ETKİLEDİ
Dünyada uluslararası birleşme ve satın alma işlemlerinin toplam değeri 2008 yılında bir önceki yıla göre yüzde 35 oranında azalarak 673 milyar dolar seviyesine gerilemiştir. Süreci yıllar itibariyle aşağıdaki tabloda görmemiz mümkün bulunmaktadır.

Sınır Ötesi Şirket Birleşme
ve Satınalmaları 
(1997-2008)
Yıl     Değeri (milyar $)
1997    371
1998    693
2000    1350
2001    730
2003    411
2005    929
2007    1031
2008    673

Küresel finans krizi nedeniyle piyasalarda oluşan likidite düşüklüğünün uluslararası birleşme ve satın alma işlemlerine de yansıdığı görülmektedir.
Dünyadaki toplam yabancı doğrudan sermaye yatırımlarının içerisinde şirket birleşme ve satın almalarının payı son dönemlerde yüzde 85 seviyelerine kadar yükselmiş bulunmaktadır. Bu durum yeni yatırım yapmak yerine öncelikle mevcut piyasa tecrübe birikimi nedeniyle şirket birleşmelerinin tercih edildiğini ortaya koymaktadır.

BİRLEŞMELER REKABET GÜCÜ AMAÇLI
Yatırımcı şirketlerin ağırlıklı olarak ABD ve AB-15 ülkeleri olmasının arkasında bu coğrafyalardaki rekabet gücü eksilmelerinin rolü olduğu muhakkak. Ayrıca yeni piyasalara girmek ya da ölçek ekonomisi sağlamak amaçlı şirket birleşmeleri de yaşanmaktadır.
Bu noktada bir başka önemli husus birleşme ve satınalmaların rekabeti bozucu etki yaratmamasıdır. Bu durumun yerel rekabet otoritelerinin denetiminde olacağı tabiidir.
Yazımızı 2008 yılında gerçekleşen en büyük 4 şirket birleşme-satınalma örneğinin gösterildiği aşağıdaki tablo ile noktalayalım.
Bu alanda yaşanan sürecin dışında kalmamak ve küresel sermayeyi ülkemizin tasarruf eksiğini telafi edecek ve refah artışını sağlayacak şekilde kullanmamız gerektiğini özellikle belirtmek istiyorum.

Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız

< Önceki   Sonraki >