| Bütçe hakkı ve Sayıştay |
| Pazartesi, 23 Kasım 2009 14:17 | |||
 Harcama Reform Yasası olarak da bilinen 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’ndaki prosedür çerçevesinde 2010 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülmesi devam ediyor. Bütçenin görüşülme süreçleri ile ilgili değerlendirme yapmadan önce 2010 bütçesine genel olarak değinmek istiyorum. 2010 Merkezi Yönetim Bütçesi Milyar TL Artışlar (%) Bütçe Giderleri 286,9 7,6 Bütçe Gelirleri 236 16,1 Vergi Gelirleri 193,3 18,2 Bütçe Açığı 50,1 Revize İlk başta dikkat çeken husus, gelir kalemlerindeki artışın yüksek tutulması olarak görülüyor. Bunun gerekçesinin 2009 yılında uygulanan vergi indirimlerinin kaldırılmış olması ve 2009 yılında yapılan gelir artırıcı mevzuat değişikliklerinin etkilerinin 2010 yılında gerçekleşecek olması. BÜTÇE AÇIĞINDA KRİZ ETKİSİ Bir başka husus, bütçe açıklarındaki büyüme. Ekonomik kriz yılı olması nedeniyle bütçe açıkları tüm dünyada göreceli olarak doğal karşılanıyor. Türkiye’yi bazı ülkelerle 2008-2009 yıllarında mukayeseli olarak incelediğimizde, paralel bir etkilenme yaşadığını hemen fark edebiliyoruz. Bütçe Açığı/GSMH (%) Ülke 2008 2009 Türkiye 1,7 6,6 Polonya 3,1 5,8 Rusya 4,3 6,6 İzlanda 0,5 14 Çek Cum. 1,4 6 ABD 5,9 12,5 İngiltere 5,1 11,6 İspanya 3,8 12,3 İtalya 2,7 5,6 Yukarıdaki verilerde tüm dünyanın küresel krize bağlı talep eksikliğini gidermeye dönük önemli miktarlarda bütçe imkanlarını sarf ettikleri yada gelir azalmasına bağlı bütçe açıklarında yükselme yaşandığı görülüyor. 2009 yılında ülkemizde bütçe açığının artmasının ardında ise yüzde 86 oranında gelir azalması, yüzde 14 oranında ise gider artışı yaşanması etkili oldu. TOPLUMDA BÜTÇE HAKKI BİLİNCİ Halen TBMM’de görüşülmekte olan 2010 yılı bütçesi ile ilgili olarak “bütçe yapma” ve “denetleme” hakları acaba yeterince kullanılabiliyor mu, sorusunu bu çerçevede sormak gerekiyor. Bu konuda olumlu cevap vermek oldukça zor. Yıllık bütçe ve kesin hesap kanunlarının yasama organında etkin müzakere süreçlerini aksatan, verimsizleştiren engellerden biri Plan ve Bütçe Komisyonu’nun teknik yetersizliğinden kaynaklanıyor. Komisyon, bütçe ve kesin hesap tasarılarını derinliğine inceleyecek yeterli bilgi desteğine ve zamana sahip değil. Komisyon üyesi milletvekilleri de komisyonun çalışma sistemi ve usullerinin yeniden düzenlenmesini talep ediyorlar. Yapılacak iç tüzük değişikliği ile Plan ve Bütçe Komisyonu’nun kurulacak iki teknik alt komisyonla takviye edilmesi sorunu çözecek gibi görülüyor. Bütçe Alt Komisyonu ve Kesin Hesap Alt Komisyonu yapılanması ile Sayıştay’ın her yıl hazırladığı önceki dönem denetim raporu da tüm ayrıntıları ile değerlendirilmiş olabilecektir. SAYIŞTAY DENETİMİ ÖNEMLİ Sayıştay gibi devletin tüm gelir ve giderlerini TBMM adına denetleyen anayasal bir kurumun yasasının uzun süredir Meclis gündeminde olduğunu da belirtelim. Devletin denetim konusunda gelişmiş ülke standartlarını taşıyacak, kamuda şeffaf ve verimli bir hizmet altyapısı oluşturacak, ayrıca da Bakanlıklar denetim hizmetleri ile uyumlu bir Sayıştay Denetimi ülkemizin demokratikleşme yolunda önemli aşamalarından birisi olacaktır. Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız
|