| Sıcaksu ve sondaj |
| Pazartesi, 02 Kasım 2009 14:22 | |||
 Kentimizde Kükürtlü ve Çekirge bölgesinde bulunan sıcak sular gerek taşıdıkları mineral zenginliği gerekse diğer özellikleri açısından değeri paha biçilemez doğal kaynaklarımızdır. Bu kaynakların koruma-kullanma dengesi içerisinde değerlendirilerek kentimize kazandırılması yadsınamaz bir gerçektir. Kullanımı ve tarihi Osmanlı öncesine dayanan bölgedeki kaplıcalarımıza günümüzde yeteri kadar önem verilmemiştir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından 1998 yılında onaylanan 1/100.000 ölçekli plan kentimiz için 2020 yılı hedefleri ortaya koymuştur. Osmangazi ilçesini de kapsayan merkez planlama bölgesi için koyulan hedef; hizmet sektörünün kentin kimliği olmasıdır. Turizm, özellikle sağlık turizmi bu hedef ile örtüşmekte, hizmet sektörünü tetikleyen en önemli sektörel kollardan bir tanesidir. Planlama kademelenmesi içinde 1/100.000 ölçekli planlar hedefi ortaya koyar, 1/25.000 ölçekli planlar bu hedefin stratejilerini belirler, alt ölçekli planlar ise uygulama etaplarını belirler. Ancak kentimizin alt ölçekli planlarında, 1/100.000 ölçekli planın ortaya koyduğu hedef maalesef göz ardı edilmiştir. Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na göre hazırlanan ve 2006 yılında onaylanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planlarını ve 2008 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli Osmangazi Belediyesi Nazım İmar Planını incelediğimizde, sıcaksu ve kaplıcalara yönelik hiçbir stratejinin belirlenmediği, bu iki kelimenin planlarda bile geçmediği görmekteyiz. Kentimiz için bu denli önemli olan konu, kentin 2025 yılını hedef alan planlarında maalesef unutulmuştur. Mevcut 1/1000 ölçekli Sıcaksu Koruma Amaçlı İmar Planı’nda ise; MTA tarafından su kaynaklarını korumak için önerilen sıcaksu koruma kuşaklarına bitişik nizam 5 katlı yapılaşmalar önerilmiştir.Yer bilimci arkadaşlarla yaptığımız görüşmelerde bu kuşaklarda yapılacak hafriyat ve diğer işlemlerin sıcak suyun kalitesini düşüreceği açıkça belirtilmiştir. Biz bu kaynakları korumak yerine 5 kat yapılaşmalar önermişiz planlarımızda. Bu kapsamda ilk olarak kentin üst ölçekli planlarından başlayarak sıcaksu konusunun irdelenmesi ardından sıcaksuyun korunması ve kentimize kazandırılması için gerekli stratejilerin ortaya konulması gereklidir. Ardından 1/1000 ölçekli planlarda sıcaksuya zarar verecek her türlü yapılaşma kararı iptal edilerek, bu kaynakların korunması sağlanmalıdır. Diğer önemli bir konu ise bu ay içinde gündeme gelen plan değişikliği konusudur. 16.09.2009 tarihinde Osmangazi Belediyesi tarafından düzenlenen koruma amaçlı plan değişiklikleri halk bilgilendirme toplantısında gündeme gelen bir konu. Bursa İl Özel İdaresi, Sağlık ve Çevre Daire Başkanlığı 03.07.2009 tarih ve 27870 sayılı yazısı ile 13 Haziran 2007 tarihinde yürürlüğe giren 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular kanunun yürürlüğe girdiğini ifade ederek, anılan kanun kapsamında Bursa İl Özel İdaresi adına, Çekirge’de 3600 ha alana sahip 0024 no.lu işletme ruhsatı sahası içinde kalan BÇ-2 kuyusu bulunduğu; alan bazında İTÜ ve MTA’nın çalışmalar yaptığı, MTA Genel Müdürlüğü’nün Şubat 1999 tarihinde hazırladığı raporda özetle; “… BÇ-1 ve BÇ-2 kuyularının vanalarının kapatılması ile bölgenin aktif fay kuşağı üzerinde olması nedeniyle; sıcaksuyun fay kanalı boyunca hemen yükselmeye başladığı sahada çeşitli yerlerde yırtılmaların olduğu sebebinin ise, daha önceleri mevcut olan suyu taşıyabilecek kalınlıktaki örtünün sondajın bulunduğu alanda yapılan bina inşaatına ait temel kazısı sırasında dekapaj nedeni ile incelmesi gösterilmiştir… Bir işlem ile formasyonu yırtarak sahaya geliş yapan sıcaksuyun kuyu içinden gelişi ve bu kuyuya bağlanacak bir boru hattı ile suyun dışa drene edilmesi sağlanmalıdır. BÇ-1 ve BÇ-2 kuyusunun vanaları kesinlikle kapatılmamalıdır” denilmekte olduğu belirtilerek, 1/1000 ölçekli Çekirge Sıcaksu Koruma Alanları ile Kentsel Sit ve Doğal Sit Alanları Koruma Geliştirme İmar Planı, plan notlarının B bölümündeki 5. maddenin kaldırılması talep etmektedir. 1/1000 ölçekli Çekirge Sıcaksu Koruma Alanları ile Kentsel Sit ve Doğal Sit Alanları Koruma Geliştirme İmar Planı, plan notlarının B bölümündeki 5. maddesinde; “Sıcaksu bölgelerinde tesislere sıcaksu sağlamak amacıyla sondaj kuyusu açılamaz, tesislerin sıcaksu temini mevcut kaynaklardan yararlanılarak yapılır” İfadesinin yer aldığı ve yukarıda bahsedilen MTA Genel Müdürlüğü’nün raporu doğrultusunda bu plan notunun kaldırılmak istendiği anlaşılmıştır. Çekirge ve Kükürtlü bölgelerinde bulunan sıcaksu, ender bulunan ve kentimizin önemli doğal güzelliklerinden biridir. Kullanımı bizans ve öncesi dönemlere kadar dayanan bu kaynakların koruma kullanma dengesi içerisinde değerlendirilerek, kentimize artı değer kazandırması şüphesiz ki yadsınamaz bir gerçektir. Ancak mevcut durumda sıcaksu kullanımına ilişkin hak sahibi tesislerle yaşanan sorunlar bulunmaktadır. BÇ-1 ve BÇ-2 kuyularının plan ana kararlarına aykırı olarak açılması ile doğal kaynaklarda yaşanan su eksilmeleri büyük sorunlara sebep olmuştur. Yasa, yönetmelik ve plan ana kararlarına aykırı olarak açılan bu kuyular yukarıda MTA Genel Müdürlüğü’nün raporunda da belirtildiği üzere doğal yapıya büyük deformasyonlara sebep olmuştur. 1/1000 ölçekli Çekirge Sıcaksu Koruma Alanları ile Kentsel Sit ve Doğal Sit Alanları Koruma Geliştirme İmar Planı, plan notlarının B bölümündeki 5. maddesinde; “Sıcaksu bölgelerinde tesislere sıcaksu sağlamak amacıyla sondaj kuyusu açılamaz, tesislerin sıcaksu temini mevcut kaynaklardan yararlanılarak yapılır.” İfadesi ile bu bölgede BÇ-1 ve BÇ-2 kuyularında yaşanan sorunlarının önlenmesi amaçlanmaktadır. Plan notunda sıcaksuyun mevcut kaynaklardan sağlanması gerektiği, tesislere sıcaksu temini için sondaj kuyusu açılamayacağı belirtilmektedir. İl Özel İdaresi, Sağlık ve Çevre Daire Başkanlığı’nın talebi üzerine, plan notunun kaldırılması, bölgede bulunan tesislerinin hepsinin sıcaksu temini için sondaj kuyusu açmasına ve bölgede bir başıboşluğa sebep olacak bir uygulamadır. BÇ-1 ve BÇ-2 kuyularının açılmasında yaşanan tahribat yanında, suyun kullanımındaki mülkiyet haklarında da bir çok soruna sebep olacaktır. Bu kapsamda sıcaksulara sahip çıkmak adına, detaylı bilimsel çalışmalar yapılmadan 4 Kasım’da Osmangazi Belediye Meclisi’ne gelecek bu plan değişikliğinin onaylanmamasını, konunun tüm aktörleri ve tüm boyutlarıyla detaylı olarak incelenmesi gerektiğini düşünüyorum. Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız
|