Senkron. Yetmişli yıllarda televizyon seyrettiysek, bu sözcüğü hepimiz biliriz. Bir anda izlediğimiz ekranda bir garipliğin farkına varırdık.
Görüntüyle ses uyuşmaz; duyduğumuz sesle gördüğümüz konuşmakta olan dudaklar tutmazdı.
Tabii ki o zamanlar senkron kelimesinin kronometrenin akrabası olduğunu tahmin etmezdik. Senkronun zaman ve görüntünün uyumsuzluğu olduğunu ve önemli bir kavram olduğunu televizyon bize öğretti.
Senkron bir orkestra şefi için de çok önemlidir. Düşünsenize senkronu tutmayan bir orkestrayı. Hoş normal bir orkestrayı hangimiz düşünüyor Türkiye’de?
Bir orkestra şefi ile küresel banka ve finans sistemi arasındaki ortak nokta ne olabilir? Aslında ortak nokta sayısı birden fazla… Halen en büyük kaygı yaratan ve finansçıları şaşırtan olgu; dünyadaki bütün piyasaların senkron içinde hareket etmeleri.
ABD, AB başta gelişmekte olan ülkeler hep beraber daralmaya girdiler. Bunlara tüm gelişmekte olan ülkeler ekleniyor.
Çin’in bile büyümesinin yüzde beşe düşeceği tahmin ediliyor -bu ekonomik problem yaratabilir-.
Tüm borsalar değerlerinin yarısından fazlasını yitirdi. Enflasyonlar senkronize şekilde başaşağı gidiyor. Bir orkestra şefi sanki tüm dünya merkez bankalarına faizleri indirin işareti verdi. Her tip hammadde fiyatı düşüyor.
Sorulacak akıllıca soru şu olurdu: Onbinlerce ekonomist, finansçı, akademisyen ve risk yöneticisi senkronize hareketi tahmin edemedi mi? Cevap sorunun içinde. Önceden tahmin edebilselerdi, bugün tahmin edilecek bir şey olmazdı. Diğer bir deyişle herkes planına bu tip senkronize hareketi dahil etseydi, ona göre davransaydı, bugün senkronize olan hiç bir piyasa, ülke ekonomisi, hammadde fiyatı olmazdı.
Testiye su doldurmaya gidene tokat atan Nasrettin Hoca misali; kırmadan atılan tokat testinin kırılmamasını garanti altına alır. Testi kırıldıktan sonra atılan tokadın ise hiçbir değeri yoktur. Benim buradaki fikrim tokadın hiç atılmaması, fakat testinin de kırılmaması için gereken önlemi almak. Tabii ki bunun konumuzla ilgisi sadece dolaylı.
Şu soruya da sonraki yazıda cevap vereyim: Neden? Neden hayatımız piyasalararası senkron kaymadığı için bugün daha kötü durumda? Neden tahmin edilemedi?

Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız