Türkçe’de en yanlış fakat kullanımı çok yerleşmiş bir tamlama: Kredi musluğu. Kesinlikle çok yanlış çünkü krediye verilen paralar musluktan akan su kadar çok ve hesapsız olamaz. Kesinlikle çok yaygın çünkü basında bir yazıda musluk kelimesi kullanılmışsa bilin ki o yazı tesisatla değil bankacılıkla ilgilidir.
Bizim sanrılarımızdan biri de bankaların elinde su rezervi gibi para stoklarının olduğu ve ellerinin bir muslukta durduğudur. Buna göre bankacılar istedikleri kişiye kredi vermekte istemedikleri projeyi kurutmaktadır. Halbuki gerçekte ne bir haznede paralar bekletiliyor ne de suyun akması kadar hesapsız bir harcama var.
Öncelikle su rezervi tarafına bakalım. Bankalar kredi vererek büyümez. Tam tersi kredi vermek bir sonuçtur. Bankalar borçlanarak büyürler. Yani birileri mevduat yapar ya da banka mudiler dışında kredi verecek birileri bulur ve bilançosunu büyütür. Banka ancak bu büyüklüğün uzun vadede korunabilir ve uygun maliyetli olduğuna inanırsa kredi olanaklarına bakar. Yani bankalar önce borç bulmalıdır.
Bu borç piyasasına da mevduat denir.
Kredi verecek para stokuna sahip olan banka bu parayı nereye yönlendireceğine öncelikle stratejik olarak karar verir: buna da bireysel bankacılık, ticari bankacılık vesaire diye adlandırıyoruz. Bazıları bireyselde büyümek ister o zaman ticariye daha az para kalır. Tersi de doğrudur. Sonra banka önüne şubeleri vasıtasıyla gelen projeleri inceler. En düşük riskli ancak en yüksek faiz oranını yakalayacağı andan itibaren kredileri vermeye başlar.
Şimdi bu arka planın altını çizdikten sonra bankaların kredi musluklarına bir daha bakalım.
Sizce yeni borçlanma bulabiliyorlar mı? Yurtdışı piyasa 1 yıldan uzundur kapalı. Eldekileri bile yüzde yüz döndüremiyor bankalar. Mevduatlar ise neredeyse dokuz aydır aynı seviyede. Peki, borçlanamayan ve uzun vadede koruyabileceği borçluluk yaratamayan banka nasıl kredi verebilir? Buna bir de eldeki kredilerin gittikçe artan bir kısmının geri ödenmediği veya geciktirildiğini de ekleyin.
Kredi muslukları kapandı, diye feryat etmeden önce o musluğun başında sizin olduğunuzu düşünün. Unutmadan bir şart daha var orada, eğer kredi musluğunu açıp batacak olan bir projeye kredi verirseniz sizi musluğun başından alıp hapse atma tehdidi de var.
Haydi, muslukları açalım!

Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız