Otoyolda arabayla seyahat ederken hiç farkında olmayız. Yol üzerinde her şey çok nettir. Ne kadar hızla gidilecek, nereden gidilecek, ilk çıkış neresi? En azından bu kısıtlı fakat hayati bilgiler aralıklarla size hatırlatılır. Kimsenin uzun uzun düşünmesi istenmez. Soracağınız her soruya cevap tabelalarda vardır. Yerlerde takip edeceğiniz çizgiler bulunur.
Nedeni çok basit!  Yüksek hızla giden arabaların nereye gittikleri ve ilk çıkıştan nereye çıkabilecekleri net olmalıdır. Araba sürücülerine şeffaflık ve tahmin edebilirlik sağlanır. Bu karışıklığı önler ve plan yapılmasını çok basitleştirir. Böylece trafik hızlı ve muntazam akar.
Bu aralar dünyada tartışılmaya başlanan ilk konulardan biri bu. Hayır tabii ki trafik değil! Piyasalara nasıl öngörülebilirlik sağlanabilir? Piyasada karar alıcılara nereye gittiğimizi, ilk çıkısın neresi olduğunu ve trafiğin akış hızını bildirmek artık gerekli. Körebe sürücülük veya sürekli kilometre sayacına bakıp tahmin etmeye çalışmak çok zahmetli ve tehlikeli.
Zor ve dalgalı dönemlerde normalde alınmayacak kararlar alınabilir. Normalde verilmeyecek bütçe açıkları verilebilir. Merkez Bankaları normal zamanlarda yapmayacakları işlere soyunabilirler. Yani kuralları değiştirebilirsiniz. Ancak, trafik akarken kuralları değiştirirseniz ne kadar süre ile değiştirdiğinizi mutlaka söylemelisiniz. O anda araba sürenler ne kadar süre daha çok hızlı (veya yavaş) sürebileceklerini veya ilk açılacak çıkışın hangisi olacağını bilmek zorundalar.
Dünyadaki her açık ekonomi bir yıldan uzun müddettir sert tedbirler alıyor. Buna Türkiye de kısmen dahil. Ancak hemen hemen herkesin üzerinde artık mutabık kaldığı gibi en kötüsü bitti. Belki hala düşüyoruz ama serbest düşüş değil kontrol edilebilir bir düşüşteyiz. Artık kuralları değiştiren devletlerin orta ve uzun vadeli planlarını masaya getirmeleri zamanı geldi.
Yükselen borçları nasıl geri düşürecekler? Bütçe açıklarını nasıl aşağı indirecekler? Büyümeyi nasıl destekleyecekler? Enflasyon hakkında ne düşünüyorlar? Bu krizde zayıf yönetim gösterip korumacı davranan ülkelere nasıl bakacaklar?
En önemlisi aynı krize bir daha girmemek için hangi önlemleri alacaklar? Ve daha bir sürü soru. Cevaplar kolay değil, belki yarın da cevaplanması gerekli değil. Ancak acilen çalışmaya başlamak gerekli.

Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız