Simdiye kadar krizlerin nasıl oluştuğunu ve krizin sonuçları hakkında yazı yazmıştım. Ancak, bunların gelecekteki şahsi durumunuzla hiç ilgisi yoktu. Aslında bunlar hep geçmişi ya da bizi şu anda neyin etkilediğini gösteren yazılardı. Bu yılın son yazısında bir sonraki fiyatlarda aşırı şişmenin, yani “balon”un nereden kaynaklanacağını ve neyin kriz yaratacağını tahmin etmeye çalışalım.
Krizler kendilerini tekrar eder. Çünkü, insanların tabiatı aynıdır. Ders alanlar aynı hataları tekrar etmezler, ancak bir önceki krizden ders alanlar zaten bir sonraki krizde aktör olamayacak kadar etkilenmiştir. Bu nedenle fiyatların şiştiği ve hataların en barizlerinin yapıldığı dönemde bile yapılan uyarıların etkisi güçlü olmaz. Ayrıca balonlar hiçbir zaman bitmez. Bir balon biterken, başka bir balon doğar.
Peki, bir sonraki balon ne olacak? Hangi ürün ya da moda balon yaratıp krize dönüşecek? Bu soruya cevap, yaşanmakta olan krizin ne olduğundan çok daha önemli. Çünkü kriz fırsat yaratmaz, ancak balon yaratır.
Oku uzağa atabilmek için önce yayı geriye çekmek lazım. O halde önce eski balon yaratan konulara yıl ve neden olarak kısaca bakalım:
1620’ler Lale
1690’lar Hindistan
1720’ler Kanallar
1820’ler Güney Amerika Madenleri
1840’lar Tren yolları
1860’lar Altın Madenleri
1920’ler Arazi
1960’lar Elektronik
1990’lar Internet
2000’ler Konut
Tabii ki bu eksiksiz bir liste değil ve benim şahsi tercihlerimle oluşmuş bir seçki. Ancak biraz yön gösterdiğini de düşünüyorum. Dikkat edilirse genel olarak balona yol açması için bir ürünün; hayatımızı değiştirici olması  (elektronik, internet gibi); kısıtlı olması (lale, petrol, altın gibi) ya da devlet desteği olması (tren yolları, kanallar gibi) gerekiyor.
Yakın gelecekte hayatımızı değiştirici buluşların gen teknolojisi ve cep telefonunun alternatif (konuşma dışı) kullanımı, yenilenebilir enerji üretimi veya elektrik depolaması alanında olacağı düşünülüyor. Ender olabilecek tek metanın ben su olduğunu düşünüyorum. Buna biraz da sağlıklı tarımı ekleyebiliriz. Devlet desteği olan konularda ise sağlık ve güvenlik öne çıkıyor.
Peki, bu kadar değişik konu arasında hangisi öne çıkacak? Benim fikrim şu: Kriz yaratan balonlar gittikçe kişinin kendisine doğru konumlanmaya başlamış. Önceleri okyanusları birleştiren konular –kanal, Hindistan, Amerika gibi balon yaparken konu gittikçe insanın kendisine gelmeye başlamış. Uzaklar yakın oldukça balonun sorumlusu yaklaşmış. Önce arazi, sonra kullandığımız elektronik aletler sonra bizi dış dünyaya bağlayan internet derken yaşadığımız konut da balon olmuş. Bu gözle yukarıdaki listeye bir daha bakın. Zamanlama ve konuyu seçmek sizin göreviniz. 

Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız