Yüzde 1 açık, yüzde 5 büyüme
Pazartesi, 17 Mayıs 2010 16:11
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, gelecek yıl uygulamaya girecek olan ve Türkiye’nin uzun dönemli perspektifini ortaya koyan, iki ana bileşenden oluşan ‘mali kural’ ile yıllık büyümenin yüzde 5, genel bütçe açığının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’ya (GSYH) oranının yüzde 1 olarak belirlendiğini açıkladı.
Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nda son şekli verilen ‘Mali Kural Kanun Taslağı Tasarısı’ hakkında bilgi veren Babacan, mali kuralla kamu maliyesi politikalarına uzun vadeli öngörülebilirlik getirileceğini ifade etti. Babacan, “Şimdiye kadar üç yıllık program perspektifimiz vardı. Orta Vadeli Program (OVP) ve Orta Vadeli Mali Plan (OVMP) hazırlıyorduk. Artık çok daha uzun vadeye bakmak gereksinimi çok açık şekilde ortada” dedi.

MALİ KURALIN AMAÇLARI
Bakan Babacan, mali kuralın amaçlarını şöyle sıraladı: “Ekonomide güven ve istikrarı güçlendirmek, mali disiplin anlayışını kalıcı hale getirmek, ekonomi politikalarına uzun vadeli perspektif getirerek, mevduat ve kredi vadelerinin uzamasını sağlamak, kamunun uzun vadede finansman ihtiyacını netleştirerek özel sektörün daha uzun vadeli ve daha düşük maliyetle kaynaklara ulaşmasını sağlamak.”

MALİ KURALIN İLKELERİ
Mali kuralın ilkeleri ise şunlar: “Basitlik, doğruluk, saydamlık ve hesap verilebilirlik ile kuruluşların muhasebe ve raporlama işlemleri ile kapsamın belirlenmesinde AB ve diğer uluslararası standartların gözetilmesi.”
Mali kural çerçevesinde açıklanacak bütün verilerin AB standartlarında olacağını belirten Babacan’ın verdiği bilgiye göre, mali kural merkezi yönetim, Sosyal Güvenlik Kurumu, mahalli idareler, döner sermayeli işletmeler, İşsizlik Sigortası Fonu ve diğer olmak üzere genel yönetimden oluşacak. Özelleştirme kapsamındakiler dahil olmak üzere KİT’ler mali kuralın dışında tutuldu. Babacan, KİT’lerin AB standartlarına uyum açısından mali kuralın dışında yer aldığını ifade etti.

AÇIK VE BÜYÜME
Mali kuralın iki ana bileşen oluşacağını ve buna göre orta-uzun vadede bütçe dengesinin GSYH’nın yüzde 1’i oranında açık vermesinin hedefleneceğini kaydeden Babacan, bir diğerinin de eşit büyüme oranı olduğunu ve bunun da yüzde 5 olarak öngörüldüğünü söyledi. Babacan, büyümenin hedefin üzerinde olması halinde tasarruf sağlanacağını, altında kalması halinde ise harcamaların artırılacağını bildirdi.

‘TÜRKİYE’Yİ ÖZEL SEKTÖR BÜYÜTECEK’
OVP ile OVMP’nin ‘Orta Vadeli Program ve Mali Plan’ altında birleştirileceğini ve 15 Haziran’da açıklanacağını kaydeden Babacan, “Mahalli idarelerin limiti aşan iç borçlanmalarında, İçişleri Bakanlığı’nın yanı sıra Hazine’nin de uygun görüşü aranacak. Mahalli idarelerin dış borçlanma limitindeki istisnalar sınırlandırılacak” dedi.
Mali kuralla özel sektörün ve piyasaların işinin de kolaylaştığını ifade eden Babacan, “Özel sektörümüz çok daha uzun vadeli ve daha düşük maliyetleri kaynaklara içeriden ve dışarıdan ulaşabilecektir. Zaten bizim de amacımız Türkiye’yi özel sektör eliyle büyütmek” diye konuştu.

Mali kural nasıl çalışacak?

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, mali kural sisteminin nasıl çalışacağını örneklerle anlattı: “Diyelim ki bütçe açığımız yüzde 4, ulaşmak istediğimiz hedef de yüzde 1 ve bu sabit ve bundan sonra yıllar boyunca hep sabit olacak. Açığımızın 4 olduğu bir yıl, ertesi yıl için ne kadarlık bir bütçe açığı hedeflemeliyiz? İşte bu noktada 0,33 katsayısı devreye giriyor. Bu da yüzde 4’ten yüzde 1’e ulaşırken, bir sonraki yıl aradaki farkın üçte biri kadar bir uyarlama yapıyoruz. Mali kural çerçevesinde yüzde 4 açık verdiğimiz bir yılın ertesi yılı, bu açığı 3’e indirmemiz gerekecek. Yüzde 1’lik bir mali uyum gerekecek. Bir sonraki yıl kalan farkın yine üçte birini alıyoruz. Yani azalan bakiye sistemiyle gidiyor.”

Uygulama ve denetim

Kuralın hesaplandığı formülün parametrelerinde bir değişiklik olursa ekim ayındaki YPK toplantısında ve/veya OVP ve OVMP’de açık tavanı güncellenecek. Mali kuraldan sapma olup olmadığı, o yıl için gerçekleşen genel yönetim açığının GSYH’ya oranı ile kesin tavan mukayese edilerek yapılacak. Yıl içinde bütçe performansı sürekli izlenerek genel yönetim açığının mali kurala göre belirlenen değerin üzerinde gerçekleşmesi olasılığında, tedbir alternatifleri hazırlanarak Bakanlar Kurulu’na sunulacak. OVP ve OVMP’nin yayımını takip eden 15 içinde Maliye Bakanı ve DPT’den sorumlu bakan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nu özel gündemli bir toplantıda bilgilendirecek. Genel yönetime ilişkin mali veriler üçer aylık ve yıllık olarak Maliye Bakanlığınca Mali Kural İzleme Raporu ile kamuoyuna açıklanacak. KİT’lere ilişkin mali veriler üçer aylık ve yıllık olarak Hazinece kamuoyuna açıklanacak. Mali Kural İzleme Raporu’nda yer alan verilerin belirlenmiş standartlara uygunluğu bakımından değerlendirilmesi Sayıştay’ca yapılacak, sonuçlar raporun yayımından itibaren üç ay içinde açıklanacak.  

< Önceki   Sonraki >