Bütçe açığına dikkat
Pazartesi, 26 Nisan 2010 17:27
Dilek GÖRAL

Ekonomi profesörü Nouriel Roubini, bu kez iyimser kehanetlerde bulundu. Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçı Birlikleri’nin organizasyonu ile Otomotiv Endüstrisi Vizyon Toplantıları’nın ilk konuğu olan ABD’li iktisatçı Prof. Dr. Roubini, günlerdir beklenen konferansında krizden çıkışta beklenen senaryolardan farklı bir öngörüde bulunmadı ama özellikle Türkiye için yaptığı olumlu yorumlarla, umut verdi.
Son ekonomik krize, ‘büyük resesyon, ağır şiddetli finans krizi’ adını veren Roubini, Holiday Inn Otel’de gerçekleştirilen konferansta, Yunanistan’ın durumunu örnek göstererek, bu dönemde yapılması gereken en önemli şeyin yeni bütçe açıkları yaratmamak olduğunu söyledi.

CANLANMA NASIL OLACAK?
Tünelin ucunda ışığın göründüğünü belirterek, krizden çıkışın V, U, W şeklinde gerçekleşeceğine dair öngörüler bulunduğunu anımsatan Prof. Roubini, bunun ülkelerin durumuna göre farklılık göstereceğinin altını çizdi. Bu noktada üç önemli sorunun yanıtlanmasının önemine işaret eden Roubini, “Birincisi, ABD’nin görünümünün ne olacağıdır. İkincisi parasal ve mali teşviklerin sürüp sürmeyeceği, üçüncüsü de büyük varlık fiyatlarının durumudur” dedi.
ADB, AB ülkeleri ve Japonya’da yavaş ve istikrarsız canlanma yaşanacağını kaydeden Roubini, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu yeni gelişen ekonomilerin hızlı canlanma göstereceğinin altını çizdi. Prof. Roubini, şöyle konuştu:

YENİ ROTA DOĞU ÜLKELERİ
“Bölünmüş bir yıl olacak, ABD, Avrupa ve Japonya’da ilk altı ayda yüzde 3, ikinci altı ayda teşviklerin azalması ile yüzde 2 büyüyecek. Yeni gelişen piyasalar için daha iyimserim çünkü, ekonomilerinin temeli güçlü. Artık ekonomik güç ABD’den Asya’ya, kuzeyden güneye, yeni ekonomilere, geleneksel olandan yeni araçlara kayıyor. Yeni güç merkezleri BRIC (Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin) ülkeleri olacak. Türkiye, Endonezya ve Meksika da onlara dahil olacak. Bu gelişim içinde BRIC, Türkiye, Orta Avrupa, Asya, Endonezya, Meksika, Latin Amerika var ve yüzde 5-6 civarında büyüme olacak. Çin ise yüzde 9 veya üzerinde büyüyecek.”

KRİZDEN ÇIKAN DERSLER
Gelişen piyasaların krizden hızlı çıkmalarında geçmişten aldıkları derslerin etkili olduğunu vurgulayan Nouriel Roubini, bu ülkelerin yapısal reformlar gerçekleştirdiğini, çoğunda Merkez Bankalarının bağımsız hale geldiğini ve daha ihtiyatlı para politikaları uygulandığını dile getirdi. Roubini, çıkarılan diğer dersin de ticarete açılmak olduğunu ifade ederken, krizin etkisinin içe kapanmak şeklinde olmadığını söyledi ve “Doğrudan yabancı yatırım yararlıdır” dedi.

TEŞVİKLERİN SÜRESİ
Roubini, krizden çıkışta etkili olacağını söylediği parasal ve mali teşviklerin zamanlamasının önemine dikkat çekerken, başarısız zamanlamanın enflasyon ve resesyon gibi iki kritik sonucu olacağını söyledi. Roubini, şu yorumu yaptı:
“2008’de bu teşvikler gerekliydi. Teşvikler geri alındığında ve özel talebin canlanması yavaşladığında ikinci resesyon olur. Ama devam ederse de büyük bükçe açıkları oluşur. Yunanistan’ın yaşadığı durum da budur. Merkez Bankaları piyasaları finanse ettiğinde, bütçe açıkları fiili enflasyonu çok artırabilir. Uzun süre faizleri sıfırda da tutamazsınız. Bu sürerse büyük enflasyon baskıları gelir. Türkiye tarihinde de bunları görüyoruz. Ücret ve fiyatları geri çekmeye çalışırsınız da bunu halkın kabul etmesi zordur Yunanistan'da olduğu gibi. Bu politik bir ikilemdir.”
Çözümün açığı kapatmak değil yeni açık yaratmamak olduğunu belirten Roubini, kamu borçlanmasının felaketle sonuçlanacağının öğrenileceğini dile getirdi. Mali politikalarını güçlendiren gelişen ülkelerin dünün borçlu ülkeleri olduğunu anımsatırken, bugün ise gelişmiş ülkelerde borçların ciddi sorun haline geldiğine işaret etti.

ÖNERİLER
Prof. Dr. Nouriel Roubini, “ABD ve AB yavaş canlanıyor, Çin tek başına dünya ekonomisinin lokomotifi olamaz, iç piyasaya yönelecek. Değerli para büyüme döneminde hiçbir ülkenin işine gelmeyecek. Dolar-avro paritesi orta vadede yüzde 10’luk aralığında hareket edecek” diyerek, yapılması gerekenleri şöyle sıraladı:
“Yeni yerlerle ticaret yapmak ve çeşitlendirmeye açık olmak gerekiyor. Doğrudan yabancı yatırımlarını getirecek teşvikler uygulanmalı. İç tüketimi canlandırıcı önlemler alınmalı.”

Türkiye ticaret merkezi olabilir

Türkiye ile ilgili orta ve uzun vadede iyimser olduğunu söyleyen Prof. Roubini, 2001’deki kendi ekonomik krizinden sonra aldığı önlemlerin bunda büyük etkisi olduğunu ifade etti. Roubini, Türkiye’de canlanma başladığını ancak bunun Asya kadar büyük olmayacağını savundu. Türkiye’nin doğrudan yabancı yatırıma açık bir ülke olduğunu da kaydeden Roubini, şunları söyledi:

“Türkiye’de işgücü maliyeti Çin’deki gibi düşük, Avrupa Bölgesi gibi yüksek değil. Rekabetçi bir yapısı var. Otomotiv sektörü diğer sektörlerden güçlü çıktı. Otomotiv, yabancı sermaye çekebiliyor. Tekstil, deri ve hazır giyim sektörlerinde başarılı. Ülke teknolojik ürünler üretmeye devam edecek. Türkiye, batı ve doğu arasında lojistik, sevkiyat, ulaşım alanlarında bir ticaret merkezi olabilir.”

İŞSİZLİK YAVAŞ AZALACAK
“Türkiye’nin şu andaki ekonomik yapısı güven veriyor” diyen Roubini, en önemli sorunlardan birinin işsizlik olduğunu, hızlı bir canlanma yaşanırken, işsizliğin aynı hızda azalmayacağını vurguladı. Roubini, Başbakan Erdoğan’ın ‘herkes bir kişiyi işe alsın’ önerisinin de gerçekleştirilmesinin güç olduğunu söyledi.
Genç işgücünün iyi değerlendirilmesi, mesleki eğitime önem verilmesi ve Ar-Ge ile teknolojik ürünler geliştirilmesi halinde Türkiye 3 yıl içinde AB’ye üye olabileceğini de savunan Nouriel Roubini, “Yunanistan, İspanya, Portekiz gibi borç krizi yaşayan ülkeler, Türkiye’yi örnek alsalardı bu durumda olmazlardı” dedi.

ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
Öte yandan artan enerji fiyatlarının ithalatçı ülkelerde sıkıntı yaratabileceğine de değinen Prof Roubini, Türkiye gibi ülkelerin bir an önce, yenilenebilir enerji üretimine geçmeleri gerektiğini kaydetti. Roubini, enerji sorununun otomotiv endüstrisinde elektrikli araç üretiminde de gelecek 10 yılda büyük patlamaya yol açacağını öngördü.

IMF ANLAŞMASI
Roubini, Türkiye’nin IMF’siz de program yapabilecek kadar güçlü bir ekonomi ve değerli paraya sahip olduğunu dile getirirken, “Ancak anlaşma olsaydı, iç ve dış yatırımcıların güvenini artırırdı” dedi.

Yunanistan’daki kriz yayılabilir

Nouriel Roubini, Yunanistan’da yaşanan gelişmelerin buz dağının görünen kısmı olduğunu öne sürerek, “Mali açık artar, kamu borcu birikir ve tahvil piyasalarında yüksek fiyat devam edebilir. Bu kriz İspanya, Portekiz, İtalya, İzlanda’ya da sıçrayabilir” dedi.

Yunanistan’ın bütçe açığının yanı sıra büyüme sorunu da bulunduğunu ve  rekabetçi olmadığını kaydeden Roubini, şunları söyledi:
“Aynı sorun İspanya, Portekiz, İtalya ve İzlanda’da var. Bu ülkeler rekabetçi olmadıkları için pazar paylarını Çin’e ve Türkiye’ye kaptırdılar. Almanya yapısal reformlar gerçekleştirerek, kontrollü ücret artışı ile işgücü rekabetini koruyabildi ve rekabetçi gücünü sağladı. Bu, Almanya’da 15 yıl sürdü.
Yunanistan ve İspanya gibi ülkeler bugün Almanya’nın yaptıklarını yapmaya başlasa, olumlu sonuçlar ancak 5 yıl içinde ortaya çıkar. Yunanistan ve AB’nin sorunu çok ciddi. Kolay çözümü yok.”

Konferanstan notlar

-Konferansın 13.00 olarak duyurulan başlama saati Roubini’nin gecikmesi nedeniyle 14.00’e alındı. Ancak, İstanbul’dan helikopterle gelen Roubini bu saatte de Bursa’ya ulaşamayınca konferans 14.50’de başladı, 17.00’de de sona erdi.
-Konferans sırasında basın mensuplarının fotoğraf ve görüntü almasına izin verilmedi. Bu yasak basın toplantısında kalktı.
-Konferansa 350 kişi katıldı. Güvenlik kartı olmayan konuklar konferans salonuna alınmadı.
-Kişi başına 350 avro olan davetiyelerin bir bölümünü bankaların satın alarak hatırlı müşterilerine dağıttığı öğrenildi.
-Konferansın yapıldığı salonda sahnenin önündeki büyük sütun, konukların konuşmacıyı rahat izlemesini engelledi.
-Konuşmacı kürsüsü ve fonda alışılagelmişin dışında pembe tercih edildi.
-Konferansın sonunda Roubini’ye çini vazo armağan edildi.
-Konferansın ardından OİB Başkanı Ferit Sünneli ve Roubini ortak basın toplantısı düzenledi.
-Basın toplantısı yarım saat sürdü ve altı soru sorulmasına izin verildi.
-OİB’in Vizyon Toplantıları’nın ilki Birlik Başkanı Ferit Sünneli’nin bu görevdeki son çalışması oldu.
-Konferans davetiyelerinin satışından elde edilen gelir OİB Otomotiv Anadolu Teknik Lisesi’nin yapımında kullanılacak.
< Önceki   Sonraki >