 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın işçi ve işveren sendikalarına gönderdiği taslağa göre, sendikaya üye olmak kolaylaşıyor. Yeni taslak ile iş kolu, iş yeri ve meslek sendikaları kurulmasının da önü açılıyor.
Devlet Bakanı Faruk Çelik’in Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı döneminde hazırlanarak Meclis’e gönderilen Sendikalar Yasa Taslağı, bir kez daha gözden geçiriliyor. Amacı yeniden düzenlenen ve ‘sendikal hak ve özgürlükler gözetilmesi’ vurgusu yapılan taslak, Üçlü Danışma Kurulu’nda ele alındı. Bakanlık şimdi işçi sendikalarından gelecek önerileri bekliyor.
Türk-İş, Hak-İş, DİSK ve TİSK’e ulaştıran Sendikalar Yasa Taslağı, ‘iş kolu’, ‘iş yeri’, ‘meslek’ sendikaları kurulmasını, ‘federasyon’ ve ‘konfederasyon’ tipi örgütlenmeleri içeriyor. Böylece ‘iş yeri’ ve ‘meslek’ sendikası kurulması yasakları kalkıyor. Buna göre, ‘bir iş kolunda faaliyette bulunmak üzere’ iş kolu sendikaları, ‘bir iş yerinde faaliyette bulunmak üzere’ iş yeri sendikaları, ‘bir meslekte faaliyette bulunmak üzere’ meslek sendikaları kurulabilecek
‘Aynı iş kolunda veya aynı meslekte kurulu en az iki sendikanın bir araya gelmesiyle’ federasyon, ‘değişik iş kollarında veya meslekte kurulu olması koşuluyla en az 4 sendikanın veya 2 federasyonun bir araya gelmesiyle’ konfederasyon oluşturulabilecek.
İşçi ve işveren kuruluşları, kuruluş usul ve esaslarına uyarak önceden izin alınmaksızın iş kolu, iş yeri veya meslek esasına göre serbestçe sendika kurabilecek.
Taslak, halen 28 olan iş kolu sayısını bazı iş kollarını birleştirerek 17’ye çekiyor. Bir iş yerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de asıl işin dahil olduğu iş kolundan sayılıyor.
‘TÜRK VATANDAŞI’ ŞARTI KALKIYOR
Taslağa göre, sendika kurucusu olmak için artık Türk vatandaşı olma şartı aranmayacak.
Sendikaların kuruluş aşamasındaki işlemler kolaylaştırılıp, sadeleştirilecek.
Genel kurulların kaç delegeyle toplanacağına ilişkin şartlar kaldırılarak, bu hususlar sendikaların kendi tüzüklerine bırakılacak.
Olağan genel kurulların en geç 4 yılda bir toplanmasına ilişkin süre 3 yıla çekilecek.
Sendikaya üyelikteki yaş sınırı 16’dan 15’e düşecek. 15 yaşını dolduran ve işçi sayılanlar, işçi sendikalarına üye olabilecek. 15 yaşını doldurmamış olanların üyeliği kanuni temsilcilerin yazılı iznine bağlı olacak.
Sendika üyeliğinde noter şartı da kalkacak. Buna göre, 3 nüsha olarak doldurulup imzalanan üye kayıt formunun sendikaya verilmesi ve sendika tüzüğünde belirlenen yetkili organın kabulü ile sendika üyeliği kazanılacak. Üye kayıt formunun noterden onayı istenmeyecek.
Her üye, sendikaya yazılı beyanda bulunarak üyelikten çekilebilecek. Üye, çekildiğini 3 iş günü içinde bakanlığa posta ile veya elektronik ortamda bildirecek Sendika da çekilme beyanının kendisine ulaştığı tarihten itibaren üç iş günü içinde bakanlığa elektronik ortamda bildirimde bulunacak ve çekilme bildiriminin bir örneğini posta ile gönderecek.
Halen bir günlük çıplak ücretle sınırlı olan üyelik aidatının miktarı, sendikaların tüzükleriyle belirlenecek.
Sendika üyesinin kesintisiz bir yılı geçmemek üzere işsiz kalması üyeliğini etkilemeyecek.
Sendika ve üst kuruluşları, dış temsilcilik açabilecek. Uluslararası işçi ve işveren kuruluşları da Dışişleri Bakanlığı’nın görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı’nın izniyle Türkiye’de temsilcilik kurabilecek ve üst kuruluşlara üye olabilecek.
SENDİKACILARIN GÜVENCESİ GENİŞLİYOR
İşçi kuruluşu ve şubesi yönetim kurulunda görev aldığı için çalıştığı iş yerinden ayrılan yöneticinin iş sözleşmesi askıda kalacak. Yönetici dilerse işten ayrıldığı tarihte iş sözleşmesini bildirim süresine uymaksızın veya sözleşme süresi bitimini beklemeksizin feshedecek ve kıdem tazminatına hak kazanacak.
İş sözleşmesi askıya alınan yönetici, görevinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, sona erme tarihinden itibaren 1 ay içinde ayrıldığı iş yerinde işe başlatılmak üzere işverene başvurabilecek.
İşveren, talep tarihinden itibaren 1 ay içinde bu kişileri o andaki koşullarla eski işlerine veya eski işlerine uygun bir diğer işe başlatmak zorunda olacak. Bu kişiler süresi içinde işe başlatılmadığı takdirde, iş sözleşmeleri işverence feshedilmiş sayılacak. Ödenecek tazminatların hesabında, iş yerinde çalışılmış süreler göz önünde bulundurulacak ve fesih anında emsalleri için geçerli olan ücret ve diğer hakları esas alınacak.
İşveren, iş yeri sendika temsilcilerinin iş sözleşmelerini haklı bir neden olmadıkça ve nedenini yazılı olarak açık ve kesin şekilde belirtmedikçe feshedemeyecek. Fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren 1 ay içinde temsilci veya üyesi bulunduğu sendika, iş davalarına bakmakla görevli mahalli mahkemede dava açabilecek.
Temsilcinin işe iadesine karar verilirse, fesih geçersiz sayılarak fesih tarihi ile kararın kesinleşme tarihi arasındaki ücret ve diğer hakları ödenecek. Kararın kesinleşmesinden itibaren 10 iş günü içinde temsilcinin işe başvurması koşuluyla on iş günü içinde işe başlatılmaması halinde, iş ilişkisinin devam ettiği kabul edilerek ücreti ve diğer hakları ödenmeye devam edilecek. 10 iş günü içinde işe başvurmadığı takdirde sözleşme bu sürenin sonunda temsilci tarafından feshedilmiş sayılacak.
İşveren, yazılı rızası olmadıkça iş yeri temsilcisinin çalıştığı iş yerini değiştiremeyecek veya işinde esaslı bir tarzda değişiklik yapamayacak. Aksi halde değişiklik geçersiz sayılacak.
Temsilcilik sıfatı sona erenler, sona erme tarihinden itibaren 6 ay süreyle sağlanan güvencelerden yararlanmaya devam edecek. Bu hükümlerden işverenle iş ilişkisi devam eden kuruluş ve şube yöneticileri de yararlanacak.
SENDİKACI ÜCRETLERİNE SINIRLAMA
Sendika ve üst kuruluşları, tüzük ve çalışma programlarında yer alan konularda serbestçe faaliyette bulunacak.
Yetkili sendikanın bulunmadığı iş yerlerinde, en çok üyeye sahip sendika iş yeri sendika temsilcisi atayabilecek.
Sendika, üst kuruluş ve şube yöneticilerine 1 ay içinde ödenecek olan ücret, yolluk ve diğer ödemelerin toplamı en yüksek devlet memuru maaşının 2 katını geçemeyecek. Sendikaların denetimi, denetleme kurulları veya denetçiler tarafından yapılacak. Denetimde, yönetim ve işleyişin, gelir ve giderlerin, bunlarla ilgili işlemlerin kanun, tüzük ve genel kurul kararlarına uygun olup olmadığı incelenecek. Sendika ile üst kuruluşlarının gelir ve giderlerine ilişkin yıllık ve genel kurul dönemine ilişkin mali denetimi, yeminli mali müşavirlerce yapılacak. Bu denetimin yapılması, denetim kurulunun yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacak.
Denetim esasları, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşleri alınarak hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenecek.
‘CHECK OFF’ TASLAKTA YOK
Taslakta, işçilerin sendikalara üyelik aidatlarını ödemesinde halen uygulanan ‘check off’ sistemine yer verilmiyor. Bunun yerine üyelik aidatlarının bizzat işçi tarafından sendikaya ödenmesi planlanıyor. ‘Check off’ sistemi, üyelik aidatının işçinin ücretinden, işverence kesilerek sendikaya yatırılmasını içeriyor. Bu sistem, sendikaların mali bakımdan güçlenmelerine olanak veriyor.
|
