İşçi de hükümet de direniyor
Pazartesi, 08 Şubat 2010 18:00

Tekel işçilerinin Ankara direnişinde umutlar, eylemin 49. gününde sona erdi. Türk-İş ile hükümet arasında 28 Ocak’ta başlayan temaslarda, iktidar 4-C uygulamasındaki ısrarını sürdürdü, ancak ‘iyileştirme’ önerisi getirdi. Türk-İş ise işçilerin ‘özlük hakları ile birlikte başka kamu kurum ve kuruluşlarına geçirilmesi’ yönündeki talebini yineledi ve görüşmeler uzlaşmazlıkla sonuçlandı.

‘UZLAŞMA TEMİN EDEMEDİK’
Hükümet ile Türk-İş arasındaki görüşme trafiğinin ardından 1 Şubat’ta ilk açıklama Türk-İş Başkanı Mustafa Kumlu’dan geldi. Hükümetin ‘4-C’nin iyileştirilmesi yönünde bir öneri’  getirdiğini, ancak maaş ve çalışma süresi anlamında yeni bir öneri olmadığını söyleyen Kumlu, “Biz 4857 sayılı yasaya tabi olarak arkadaşlarımızın başka kurumlara geçirilmesini talep ediyoruz. Hükümet, 4-C statüsünde çalıştırılması anlamında yaklaşım gösteriyor. Bu nedenle bir uzlaşma temin edemedik” dedi.

’11 AY İŞ, 22 GÜN İZİN’
Hükümet kanadının açıklaması ise Devlet Bakanı Hayati Yazıcı, Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Çalışma Bakanı Ömer Dinçer’den geldi. Uzlaşma sağlanması için daha önce 11 aya çıkarılan çalışma süresine 22 gün ekleyen, bu 22 günün de yıllık ücretli izin olarak sayılmasını öneren hükümet, çalışılan süre için kıdem tazminatı verilebileceğini de açıkladı. Hükümete göre, ‘adil ve doğru yöntem 4-C’ydi.

TEKEL İŞÇİSİ ARTIK İŞSİZ
Uzlaşma kararı çıkmaması üzerine, Özelleştirme İdaresi’nin daha önce hazırladığı plan da yürürlüğe konuldu ve 10 bin 818 Tekel işçisinden 8 bin 247’sinin iş akti feshedildi. İhbar ve kıdem tazminatlarıyla birlikte diğer alacakları işçilerin hesaplarına aktarılırken, işçilerden sadece 28’i 4-C sözleşmesini kabul etti.
Tekel ile ilişiği kesilen işçilere 4-C kadrosuna başvuru için 1 Mart’a kadar süre tanınırken, Başbakan Erdoğan’dan da sert açıklamalar geldi.

‘POLİS MÜDAHALESİNİ DÜŞÜNECEĞİZ’
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, AKP grubunda yaptığı konuşmada, eylemin yasal olmadığını savunarak, şunları söyledi:
“Amaç, hak arayışı değil, Hükümete karşı aleni bir kampanyaya dönüşmüştür. Pankartlara, sloganlara bakın. Şahsımı, partimi hedef alan edep dışı, terbiye dışı bir üslup kullanılıyor. Marjinal örgütler, buradaki işçileri hala istismara devam ediyor. Medyayı da kullanarak... Çetelerin yapamadığını, hukuk dışı örgütlenmelerin yapamadığını, kirli senaryoların başaramadığını şimdi bu türden olumsuz olayları abartarak, ajite ederek, kışkırtarak başaracaklarını zannediyorlar.” 4-C ile ilgili işlemlerin ay sonunda tamamlanacağını anımsatan Başbakan Erdoğan, “Ay sonuna kadar Tekel işçileri ayrılmazsa polis müdahalesini düşüneceğiz. Bunların hepsi işgaldir” diye konuştu

İŞÇİLER ÖLMEYE YATTI
Görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlanması üzerine Tekel işçileri gruplar halinde 3’er günlük açlık grevi eylemine başladı. Tekgıda-İş Sendikası yöneticilerinin de katıldığı açlık grevine öncekilere göre daha çok katılımın olduğu gözlendi.
Daha önce sadece Türk-İş Genel Merkezi’nde yapılan açlık grevi, sayı artınca sokaklarda kurulan çadırlarda da yapılmaya başlandı. Bir grup Tekel işçisi ise süresiz açlık grevi yapmaya başladı.

GENEL GREVE MEMUR-SEN KATILMADI
Eylem süreci bununla da sınırlı kalmadı, işçi ve memur sendikalarının, hükümetle görüşme öncesi aldığı ‘genel grev’ kararı 4 Şubat’ta uygulamaya konuldu. Grev kararında imzası bulunan Memur-Sen, son anda eyleme katılmaktan vazgeçerken, Türkiye’nin dört bir yanında işçi ve memurlar bir günlük iş bırakma eylemi yaptı.
Ankara’da eylemin kalbi olan Türk-İş Genel Merkezi önündeki Tekel işçilerine seslenen Genel Başkan Mustafa Kumlu, Başbakan ve bakanları Türk-İş’e davet etti. Kumlu, “Sayın Başbakan lütfen buraya geliniz, burayı görünüz. Sayın bakanlar gelin buraya, Tekel işçileri nasıl yaşıyor bir görün. Onların kararlılıklarına şahit olun ki, sizleri alkışlarla karşılayıp alkışlarla göndereceğiz” dedi.

Tekel eyleminde merak edilenler

4-C nedir?
4-C, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin (C) fıkrasından geliyor. 2004 yılında özelleştirme kapsamındaki işçilerin işsiz kalmasını önlemek amacıyla getirilen maddede, bu kapsamdaki çalışanların tanımı şöyle yapılıyor: “Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Dairesi’nin ve Maliye Bakanlığı’nın görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulu’nca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir.” Hükümet her yıl bir kararname çıkararak 4-C kapsamındakilerin çalışma koşullarını belirliyor. Hükümet bu yıl çalışma süresini artırdı, ancak bunun süreklilik garantisi yok. Gelecek yıl bu süre 4 ya da 7 ay da olabilir.

4-C’li olmaya neden itiraz ediyorlar?
4-C statüsünün özelleştirilen işletmelerdeki işçilere önerildiğine dikkat çeken Tekel işçileri, kendi işletmelerinin kapatıldığını, bu nedenle farklı bir öneri getirilmesi gerektiği görüşünü savunuyor. Tekel işçileri İş Kanunu’na tabi çalışmak istiyor. 4-C statüsü ise Devlet Memurları Kanunu altında düzenleniyor ve sürekli değil, geçici bir çalışma sistemi öngörüyor. Kamu işçisi statüsündeki Tekel işçileri, Tarım ve Orman Bakanlıklarında ihtiyaç duyulan mevsimlik işçiler için öngörülen 4-C’ye geçerse işçi statüsünde çalıştıkları sürede elde ettikleri tüm hakları kaybediyor. İşçi sendikasına değil, memur sendikasına üye olabiliyorlar. Dolayısıyla toplu sözleşme hakları da kalmıyor.
 
4-C’lilerin ücretleri nedir?
Tekel işçilerinin ücretleri bin 50 lira ile bin 500 lira arasında değişiyor. En yüksek maaş ikramiyelerle birlikte 2 bin lirayı buluyor. 4-C’de ücretler de düşük. Hükümet Tekel işçilerinin eylemi başladığında ücreti ilköğretim mezunları için brüt 772 lira, lise mezunları için 856 lira, üniversite mezunları için de 938 liraya çıkardı.

Fazla mesai hakları var mı?
4-C’liler, kendilerine verilen görevleri, çalışma saatlerine bağlı kalmaksızın sonuçlandırmak zorunda. Yani bu çalışanların fazla mesai hakları bulunmuyor. Bu unsur 10 Ocak 2009 tarihli kararnamede aynen şöyle yer alıyor: “Geçici personelin çalışma saat ve sürelerinin belirlenmesinde, devlet memurları için tespit edilen çalışma saat ve süreleri dikkate alınır. Ancak, geçici personel kendisine verilen görevleri çalışma saatlerine bağlı kalmaksızın sonuçlandırmak zorundadır. Bu çalışma karşılığında herhangi bir ek ücret ödenmez.”

Kıdem ve ihbar tazminatı hakları var mı?
4-C’li personelin hizmet sözleşmelerinin feshinde kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hakları bulunmuyor. Hükümet bunu sağlarsa bile normalde 10 yıl çalışan bir işçi toplam 24 bin lira tazminat alabilirken, bu şekildekiler 6 bin lira alabilecekler.

4C’li emekliliğe hak kazandığı anda işsiz mi kalacak?
4-C’li personel, emekliliğe hak kazandığı anda derhal işten çıkarılacak. 

< Önceki   Sonraki >