| 31 Bursalı İSO 500’de |
| Pazartesi, 02 Ağustos 2010 12:31 | |||
|
İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) ‘Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’ listesinde TÜPRAŞ liderliğini korurken, listede Bursa’ya kayıtlı 31 şirket yer aldı. Bursa’dan 2008 listesinde olmayan 4 kuruluş 2009 sıralamasına girmeyi başardı, 2008 listesinde olduğu halde 2009 sıralamasına giremeyen şirket sayısı ise 5. İSO’nun ‘Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması’na göre, 2009 yılında satış vergileri hariç net üretimden satışlara göre TÜPRAŞ, 2005 yılından bu yana olduğu gibi yine ilk sırada yer aldı. 15 milyar 495 milyon 595 bin 133 lira ile Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu olan TÜPRAŞ’ı 6 milyar 527 milyon 417 bin 392 lira ile Elektrik Üretim AŞ. (EÜAŞ), 5 milyar 473 milyon 800 bin 40 lira ile de OYAK Renault izledi. 2008 yılında 7. sırada bulunan Arçelik, 4. sıraya yükselirken, beşinci sırada ise TOFAŞ yer aldı. 2008 yılında 3. sırada yer alan Ford, 6. sıraya gerilerken, 7. sırada Ereğli Demir ve Çelik, 8. sırada Aygaz, 9. sırada Vestel Elektronik ve 10. sırada Habaş yer aldı. EÜAŞ KARDA 500 SIRA ÇIKTI Araştırmaya göre, 2008 yılında 652,4 milyon lira zarar ederek, kar ve zarar toplamında 500. sırada yer alan EÜAŞ, 2009 sıralamasında 1 milyar 423 milyon 726 bin 131 lira ile en fazla kar eden sanayi kuruluşu oldu. En fazla kar eden ilk üç kuruluştan ikincisi 776 milyon 931 bin 357 lira dönem karı ile TÜPRAŞ olurken, üçüncü sırayı da 673 milyon 939 bin 460 lira ile Philip Morris aldı. İHRACAT LİDERİ OTOMOTİV En fazla ihracat yapan ilk 3 kuruluş ise 3 milyar 12 milyon 429 bin dolar ile Oyak Renault, 2 milyar 38 milyon 704 bin dolar ile Ford Otomotiv, 2 milyar 4 milyon 257 bin dolar ile TOFAŞ olarak sıralandı. İSO 500 kuruluşlarının ihracatı 2009 yılında 2008’e göre yüzde 31,7 oranında azaldı. 2009 yılında sadece gıda, içki ve tütün sanayinde yüzde 1,1 oranında artış olurken, ihracat diğer tüm alt sektörlerde değişen oranlarda azaldı. İSO 500 toplam ihracatı içinde en yüksek paya sahip olan alt sektör yüzde 27,5 ile taşıt araçları sanayi olurken, bu sektörün 2009 yılındaki ihracat düşüş oranı yüzde 29,2 seviyesinde gerçekleşti. MALİ YAPI İYİLEŞİYOR Ekonominin önemli ölçüde küçüldüğü 2009’da İSO 500’de satışların önemli ölçüde düştüğü, ancak daha önceki kriz yıllarından farklı olarak satışlardaki düşüşe rağmen karlılık ve katma değerin arttığı, mali yapının önceki yıla göre nispeten iyileştiği dikkati çekti. Araştırmaya göre, 2009 yılında İSO 500 genelinde üretimden satışlar cari fiyatlarla yüzde 13,1, toplam satış hasılatı yüzde 12,3, dönem zararı ise yüzde 37,1 oranında azalırken, dönem karı yüzde 10,8, dönem kar ve zarar toplamı yüzde 31,4, net katma değer yüzde 6,8 ve temel fiyatlarla brüt katma değer yüzde 6,4 oranında arttı. 2009 yılında 412 olan kar eden kuruluş sayısı 2008 yılına göre 60 adet artarken, kriz öncesi 2007 yılına göre ise 38 kuruluş azaldı. İSTİHDAM GERİLEDİ İSO 500 genelinde çalışan sayısı bir önceki yıla göre yüzde 5,1 oranında azaldı. Özel ve kamu kuruluşları açısından bakıldığında 2009’da çalışan sayısı özel kuruluşlarda yüzde 6,7 oranında düştü, kamu kuruluşlarında yüzde 5,4 oranında arttı. BURSA’YA KAYITLI 31 ŞİRKET İSO 500 listesinde Bursa Ticaret ve Sanayi Odası ile Karacabey, İnegöl, Orhangazi ve Gemlik Ticaret ve Sanayi Odalarına bağlı 31 kuruluş yer aldı. Bursa’ya bağlı olmayan, ancak Bursa bölgesinde üretim yapan 10 kuruluş da eklendiğinde İSO 500’deki Bursalı sayısı 41’e çıkıyor. 4 ŞİRKET GİRDİ, 5 ŞİRKET ÇIKTI Bursa’dan 2008 listesinde olmayan 4 kuruluş 2009 sıralamasına girmeyi başardı. Bu şirketler: Aunde Teknik Tekstil San. ve Tic. AŞ, Bpo B-Plas Plastic Omnium Oto. Plas. ve Metal Yan. San. AŞ, Lear Trim Oto Yan San. Ltd. Şti ve Erikli Su ve Meşrubat San. ve Tic. AŞ. 2008 listesinde olduğu halde 2009 sıralamasına giremeyen şirket sayısı ise 5. Bu şirketler: Harput Tekstil, Baykal Makine, Matlı Yem, Grammer Koltuk Sistemleri ve Bursa’ya kayıtlı olmayıp Bursa’da üretim yapan Kerevitaş. YÜKSELENLER VE GERİLEYENLER Bursa ve ilçe odalarına bağlı şirketlerden 13’ü İSO 500 listesindeki sırasını yükseltirken, 14 kuruluş geriledi. En fazla sıçramayı gösteren ilk 3 şirket Marmarabirlik, Major SKT ve Özdilek oldu. Sırasını yükselten şirketler şunlar: Bosch 2, SÜTAŞ 15, Starwood 14, Karsan 106, Yeşim 2, Coşkunöz Metal 47, Beyçelik Gestamp 7, Major SKT 78, Marmarabirlik 155, Ermetal 43, BOSEN Enerji 62, Biran İplik 4 Özdilek 59 basamak yükseldi. Sıralamada 100 basamaktan fazla gerileyen 4 şirket, Çemtaş Çelik, Teknik Malzeme, Componenta ve Durmazlar Makine oldu. Sırası gerileyen şirketler şunlar: BİS Enerji 1, Zorlu Enerji 13, Türk Prysmian 38, Componenta 108, Gemlik Gübre 5, Küçükçalık Tekstil 12, Bursa Çimento 2, Bursa Beton 11, Durmazlar Makine 101, Aroma 48, Akbaşlar 13, Teknik Malzeme 147, Bosch Fren 71 ve Çemtaş Çelik 165 basamak geriledi.  Sanayicinin gayreti desteklenmeli Tanıl Küçük/İSO Başkanı Sanayi sektörü 2005 yılından 2008 yılına kadar karlılık yaratamadı. Karlılığı artıracak reformlar gerçekleştirilemedi. Sanayici çok uzun zamandır üzerine düşenleri yerine getirmenin gayreti ve çabası içinde. Ancak sadece sanayicinin çabası ve gayreti yetmiyor. Ekonominin diğer aktörlerinin, özellikle ekonomi yönetiminin de üzerine düşeni yapması gerekiyor. Bunlar çok açık ve net. Bizce 2009 sonuçları hem sanayicimizin gayretinin ifadesidir, hem de bu gayretin mutlak olarak ekonomi yönetimi ve diğer aktörleri tarafından desteklenmesi gereğinin işaretidir.
|