| Defter tasdikleri ve önemi |
| Pazartesi, 14 Aralık 2009 13:21 | |||
 Vergi Usul Kanunu’nun 171. maddesi ile mükelleflerin vergi ile ilgili servet, sermaye, faaliyet ve hesaplarını tespit etmek, kontrol etmek ve incelemek amacıyla defter tutulması zorunluluğu getirilmiştir. Buna paralel olarak Türk Ticaret Kanunu’nun 66. maddesine göre; her tacirin ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumu hakkında bilgi edinmek, borç ve alacak ilişkileri ile diğer faaliyetlerinin sonuçlarını tespit etmek amacıyla bazı defterleri tutması gerekmektedir. Dolayısıyla defter tutmak, mükelleflerin vergilendirilmesi açısından olduğu kadar ticari faaliyetlerin sağlıklı yürütülmesi açısından da önemlidir. Hangi mükelleflerin hangi defterleri tutacağı vergi mükellefiyetinin biçimine göre farklıdır. Örneğin birinci sınıf tüccarların tutacakları defterler, yevmiye defteri (günlük defter), defter-i kebir (büyük defter), envanter defteri olarak düzenlenmiştir. İkinci sınıf tüccarlar ise işletme hesabı defteri tutmakla yükümlüdürler. Serbest meslek erbapları serbest meslek kazanç defteri tutmakla yükümlüdürler. Doktorların tuttukları protokol defterinde VUK’da öngörülen bilgiler gösterilmek şartıyla ayrıca serbest meslek kazanç defteri tutmalarına gerek yoktur. İşletme türleri ve faaliyet konularına göre bazı mükellefler imalat defteri, bitim işleri defteri, ambar defteri, damga vergisi defteri, yabancı ulaştırma kurumlarına yönelik hâsılat defteri tutmak zorundadırlar. Mükelleflerin faaliyet türlerine uygun düşen defterleri tutmaları yanında bunların bazılarını tasdik ettirmeleri gerekir. Örneğin, VUK’a göre defteri kebir (büyük defter) tutulması zorunlu olmakla beraber, tasdiki zorunlu defterler arasında sayılmamıştır. Ancak hemen belirtmek gerekir ki TTK’ya göre defteri kebir (büyük defter)’in de tasdiki zorunludur. Defterlerin tasdik işlemi sayfaların birbirini takip eden sayılarla numaralandırılması ve defterin kaç sayfadan oluştuğunun belirtilmesi suretiyle bu bilgilerin defterlerin ilk ve son sayfalarına yapıştırılarak gerçekleştirilir. Defterlerin tasdik makamı işyerinin, işyeri olmayanlar için ikametgâhının bulunduğu yerdeki noter veya noterlik görevini ifa edenlerdir (VUK md. 223). Defter yerine bilgisayar veya A4 kâğıtlarının müteharrik sayfalar şeklinde noterlerce tasdik edilmesi durumunda, bunların da defter olarak tutulması mümkündür. Öteden beri işe devam etmekte olanlar yeni dönemde yeni defter kullanacaklarsa defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda tasdik ettirirler. Buna uygulamada yenileme tasdiki adı verilir. Normal hesap dönemine uygun faaliyette bulunan mükellefler hesap döneminin son ayı olan aralık ayı içinde defter tasdiklerini yaptırmak zorundadırlar. Mükellefler, eski (önceki) dönem defterlerinin dolmaması nedeniyle bunları yeni dönemde de kullanacaklarsa, defterin kullanılacağı hesap döneminin ilk ayında bunların tasdik ettirilmesi gerekir. Buna uygulamada devam tasdiki adı verilir. Bu duruma göre normal hesap dönemine uygun faaliyette bulunan mükellefler hesap döneminin ilk ayı olan ocak ayı içinde defter tasdiklerini yaptırmak zorundadırlar. Yeni işe başlayanlar işe başlama tarihinden önce, sınıf değiştirenler sınıf değiştirme tarihinden önce, yeni bir mükellefiyete girenler mükellefiyete giriş tarihinden önce, muaflıktan mükellefiyete geçenler muaflığın kalktığı tarihten itibaren 10 gün içinde defterlerini tasdik ettirmek zorundadırlar (VUK md. 221). Kanuni defterlerin belirlenen sürelerin sonundan başlayarak bir ay içinde tasdik ettirilmesi ikinci derecede usulsüzlük cezasını gerektirir. Diğer yandan kanuni sürenin sonundan başlayarak bir ay geçtikten sonra tasdik ettirilmesi durumunda ise defterler hiç tasdik ettirilmemiş sayılır. Bunun sonucunda mükellefin kazancı re’sen takdir edilir ve KDV’leri reddedilir. Dolayısıyla mükelleflerin cezalı duruma düşmemeleri ve önemli hak kayıplarına uğramamaları için defter tasdiklerini zamanında yapmaları büyük önem taşımaktadır. Yazarın Diğer Yazıları İçin Tıklayınız
|